Projektowanie ogrodu z trawami ozdobnymi to fascynujące wyzwanie, które pozwala na stworzenie przestrzeni o niezwykłej dynamice, teksturze i kolorze. Trawy ozdobne, często niedoceniane, są niezwykle wszechstronne i mogą stać się głównym elementem kompozycji, nadając ogrodowi nowoczesny, a zarazem naturalny charakter. Ich różnorodność pod względem wysokości, pokroju, barwy liści i kwiatostanów pozwala na dopasowanie ich do niemal każdej stylistyki. Od minimalistycznych, geometrycznych kompozycji, po dzikie, naturalistyczne rabaty – trawy ozdobne otwierają nowe możliwości aranżacyjne.
Kluczem do sukcesu jest zrozumienie ich potrzeb siedliskowych, wymagań dotyczących pielęgnacji oraz umiejętne zestawienie z innymi roślinami. Dobrze zaprojektowany ogród z trawami jest nie tylko piękny wizualnie, ale także łatwy w utrzymaniu, oferując estetykę przez większość roku, a nawet zimą, gdy ich zasuszone kwiatostany tworzą malownicze formy. W tym obszernym przewodniku zgłębimy tajniki projektowania, abyś mógł stworzyć wymarzoną oazę spokoju i piękna, pełną ruchu i subtelnych barw.
Zanim jednak przystąpimy do konkretnych rozwiązań, warto zastanowić się nad ogólną wizją ogrodu. Czy ma być to miejsce do relaksu, reprezentacyjne, czy może ekologiczny azyl dla owadów? Odpowiedzi na te pytania pomogą ukierunkować dalsze decyzje projektowe. Trawy ozdobne doskonale komponują się z innymi elementami ogrodu, takimi jak kamienie, drewno czy woda, tworząc harmonijne i spójne kompozycje. Ich naturalna elegancja sprawia, że nawet proste zestawienia wyglądają efektownie.
Rozpoczęcie od przemyślanego planu jest fundamentalne dla sukcesu. Należy uwzględnić rozmiar ogrodu, jego nasłonecznienie, rodzaj gleby oraz istniejące elementy krajobrazu. Trawy ozdobne, choć stosunkowo łatwe w uprawie, mają swoje preferencje, które warto poznać. Zrozumienie tych podstawowych zasad pozwoli uniknąć błędów i zapewnić roślinom optymalne warunki do rozwoju, co przełoży się na ich zdrowy wzrost i efektowny wygląd przez wiele sezonów.
Krok po kroku do pięknego ogrodu z trawami: planowanie i wybór roślin
Pierwszym i fundamentalnym etapem w procesie projektowania ogrodu z trawami ozdobnymi jest dokładne planowanie. Rozpocznij od analizy swojego ogrodu: zastanów się nad jego wielkością, kształtem, ekspozycją na słońce (pełne słońce, półcień, cień), rodzajem gleby (piaszczysta, gliniasta, próchnicza) oraz dostępem do wody. Te czynniki są kluczowe dla wyboru odpowiednich gatunków traw, które będą najlepiej prosperować w Twoich warunkach. Na przykład, trawy preferujące pełne słońce i suchą glebę, jak wiele gatunków z rodzaju *Stipa* (ostnica), będą źle rosły w cieniu i na wilgotnym podłożu.
Kolejnym ważnym krokiem jest określenie stylu ogrodu. Czy marzysz o nowoczesnym, minimalistycznym wyglądzie, gdzie trawy będą dominować w geometrycznych formach? A może preferujesz naturalistyczny, swobodny styl, inspirowany łąkami i stepami? Styl ten wpłynie na wybór odmian traw – od wysokich i strzelistych, po niskie i płożące, a także na sposób ich rozmieszczenia. Warto również zastanowić się nad kolorystyką. Trawy ozdobne oferują szeroką gamę barw, od zieleni, przez odcienie niebieskiego, czerwieni, aż po żółcie i brązy. Kwiatostany mogą być białe, kremowe, różowe, purpurowe, dodając ogrodowi dodatkowych walorów estetycznych.
Następnie dokonaj wyboru konkretnych gatunków i odmian traw ozdobnych. Poniżej znajduje się lista kilku popularnych i wszechstronnych traw, które sprawdzą się w różnych warunkach:
- Miskant olbrzymi (*Miscanthus giganteus*): Jedna z najwyższych traw, tworząca gęste kępy. Idealna jako soliter lub element tła dla niższych roślin. Preferuje słoneczne stanowiska i żyzną, wilgotną glebę.
- Miskant chiński (*Miscanthus sinensis*): Bardzo zróżnicowany gatunek z wieloma odmianami o różnej wysokości, pokroju i barwie liści (np. 'Gracillimus’ o wąskich liściach, 'Zebrinus’ z poprzecznymi paskami, 'Red Chief’ z czerwonymi liśćmi). Dobrze rośnie na słońcu, w umiarkowanie wilgotnej glebie.
- Hakonechloa smukła (*Hakonechloa macra*): Niska, kaskadowo rosnąca trawa, idealna do okrywania gleby lub jako roślina obwódkowa. Odmiany takie jak 'Aureola’ o żółto-zielonych liściach pięknie rozjaśniają cieniste zakątki. Wymaga wilgotnej gleby i półcienia.
- Rozplenica japońska (*Pennisetum alopecuroides*): Tworzy zwarte kępy z charakterystycznymi, puszystymi kwiatostanami przypominającymi szczotki do butelek. Doskonała na rabaty słoneczne, dobrze znosi suszę.
- Kostrzewa sina (*Festuca glauca*): Niska, tworząca gęste, kuliste kępy o niebieskawo-srebrzystych liściach. Idealna na skalniaki, rabaty żwirowe i obwódki. Potrzebuje słonecznego stanowiska i przepuszczalnej gleby.
- Trzcinnik piaskowy (*Calamagrostis x acutiflora*): Szybko rosnąca trawa o wyprostowanym pokroju, często z ozdobnymi, purpurowymi lub brązowymi kwiatostanami. Odmiany jak 'Karl Foerster’ są bardzo popularne ze względu na pionowy akcent. Preferuje słońce i umiarkowanie wilgotną glebę.
Pamiętaj, aby przy wyborze traw brać pod uwagę ich docelową wielkość. Zbyt gęste posadzenie wysokich traw może w przyszłości spowodować problemy z ich pielęgnacją i przycinaniem. Zaplanuj rozmieszczenie roślin z uwzględnieniem ich wzrostu, tworząc kompozycje o różnej wysokości, teksturze i kolorze, które będą atrakcyjne przez cały rok. Zastanów się, jak trawy będą wyglądać w różnych porach roku – ich liście, kwiatostany, a nawet zasuszone pędy mogą stanowić ważny element krajobrazu.
Komponowanie przestrzeni z trawami ozdobnymi: zasady estetyki i harmonii
Projektowanie ogrodu z trawami ozdobnymi wymaga zrozumienia podstawowych zasad kompozycji, które pozwolą stworzyć estetyczną i harmonijną przestrzeń. Jednym z kluczowych elementów jest gra kontrastów – między wysokimi a niskimi trawami, gładkimi liśćmi a puszystymi kwiatostanami, a także między trawami a innymi roślinami. Kontrastowanie tekstur i form jest niezwykle ważne dla stworzenia wizualnego zainteresowania. Na przykład, wysokie, strzeliste trawy, takie jak *Calamagrostis x acutiflora*, mogą stanowić tło dla niższych, bardziej rozłożystych gatunków, jak *Pennisetum alopecuroides*.
Kolejną istotną zasadą jest rytm i powtarzalność. Powtarzanie tych samych gatunków traw w określonych odstępach tworzy wrażenie spójności i porządku. Można tworzyć grupy złożone z trzech, pięciu lub siedmiu roślin tego samego gatunku, aby uzyskać naturalny efekt. Powtarzalność można również osiągnąć poprzez wykorzystanie podobnych kolorów lub kształtów kwiatostanów. Na przykład, grupy traw z purpurowymi kwiatostanami mogą być rozmieszczone w różnych częściach ogrodu, tworząc wizualne połączenie.
Ważnym aspektem jest również dobór towarzystwa dla traw ozdobnych. Chociaż trawy mogą stanowić główny element kompozycji, doskonale komponują się z innymi roślinami, które uzupełniają ich piękno. Byliny o zwartych kwiatach, takie jak jeżówki (*Echinacea*), rudbekie (*Rudbeckia*) czy floksy (*Phlox*), dodają koloru i tekstury, podczas gdy rośliny o delikatnych, ażurowych kwiatach, jak przetaczniki (*Veronica*) czy przetaczniki (*Veronica*), podkreślają lekkość traw. Niskie krzewy, takie jak lawenda (*Lavandula*) czy szałwia (*Salvia*), mogą stanowić doskonałe obwódki dla rabat trawowych.
Rozważ także wykorzystanie traw ozdobnych w różnych częściach ogrodu. Mogą one służyć jako żywopłoty, wypełnienie rabat, ozdoba brzegów zbiorników wodnych, a nawet jako element tarasów i balkonów w dużych donicach. Ich wszechstronność sprawia, że można je dopasować do niemal każdej przestrzeni. Niskie, gęste trawy, takie jak kostrzewa sina, doskonale nadają się do obsadzania ścieżek i tworzenia obrzeży.
Oto kilka inspiracji, jak można wykorzystać trawy ozdobne w ogrodzie:
- Nowoczesne ogrody: Minimalistyczne kompozycje z kilkoma gatunkami traw o wyraźnych formach, posadzonymi w geometrycznych układach. Można wykorzystać wysokie, strzeliste trawy jako akcenty lub niskie, gęste trawy do tworzenia dywanów.
- Naturalistyczne ogrody: Swobodne, luźne nasadzenia, naśladujące naturalne łąki i stepy. Duże grupy różnych gatunków traw ozdobnych, rozmieszczone w sposób nieregularny, z dodatkiem kwitnących bylin.
- Ogrody żwirowe i skalne: Suche, przepuszczalne stanowiska doskonale nadają się dla traw tolerujących suszę, takich jak *Stipa* czy *Festuca*. Można je połączyć z kamieniami i sukulentami.
- Ogrody wodne: Trawy tolerujące wilgoć, takie jak niektóre gatunki *Carex* czy *Juncus*, mogą stanowić piękne tło dla zbiorników wodnych, tworząc naturalne otoczenie.
Pamiętaj o uwzględnieniu dynamiki ogrodu w ciągu roku. Wiele traw ozdobnych jest atrakcyjnych również zimą, gdy ich zasuszone kwiatostany i liście tworzą malownicze formy i dodają ogrodowi struktury. Planując kompozycje, staraj się zapewnić zainteresowanie wizualne przez wszystkie cztery pory roku.
Pielęgnacja ogrodu z trawami ozdobnymi: proste zabiegi dla bujnego wzrostu
Trawy ozdobne, choć znane ze swojej odporności i stosunkowo niskich wymagań, potrzebują odpowiedniej pielęgnacji, aby zachować swój piękny wygląd i bujny wzrost. Kluczowym zabiegiem jest przycinanie, które zazwyczaj wykonuje się raz w roku. Większość traw ozdobnych ścina się nisko, tuż nad ziemią, najlepiej późną zimą lub wczesną wiosną, zanim rozpoczną nowy wzrost. Pozwala to na usunięcie zeszłorocznych, zeschniętych liści i pędów, a także stymuluje roślinę do wypuszczania nowych, zdrowych przyrostów.
Jednakże, nie wszystkie trawy wymagają tego samego rodzaju przycinania. Niektóre gatunki, np. trawy zimozielone jak niektóre odmiany kostrzew (*Festuca*) czy turzyc (*Carex*), wymagają jedynie delikatnego usuwania uszkodzonych lub suchych liści w ciągu roku lub wiosną. Inne, jak np. niektóre gatunki *Deschampsia* czy *Hakonechloa*, mogą wymagać przycinania po przekwitnięciu, aby zachęcić do ponownego kwitnienia lub poprawić pokrój. Zawsze warto sprawdzić specyficzne wymagania dla danego gatunku.
Podlewanie traw ozdobnych zależy od gatunku i warunków panujących w ogrodzie. Większość traw ozdobnych preferuje umiarkowanie wilgotną glebę, ale wiele gatunków, zwłaszcza te pochodzące z suchych regionów, jest odpornych na suszę i lepiej radzi sobie na przepuszczalnym, lekko wilgotnym podłożu. Nadmierne podlewanie, zwłaszcza w połączeniu z ciężką glebą, może prowadzić do gnicia korzeni. Najlepiej podlewać obficie, ale rzadziej, pozwalając glebie lekko przeschnąć między podlewaniami. Młode rośliny wymagają częstszego podlewania, dopóki dobrze się nie ukorzenią.
Nawożenie traw ozdobnych zazwyczaj nie jest konieczne, a nawet może być szkodliwe, prowadząc do zbyt szybkiego i wiotkiego wzrostu, który czyni rośliny podatnymi na choroby i uszkodzenia. W większości przypadków wystarczy coroczne przycinanie, które dostarcza roślinie składników odżywczych z rozkładającej się materii organicznej. Jeśli jednak gleba jest bardzo uboga, można zastosować niewielką dawkę uniwersalnego nawozu wieloskładnikowego wiosną. Nadmierne nawożenie azotem może prowadzić do osłabienia rośliny i zmniejszenia jej odporności.
Rozmnażanie traw ozdobnych jest zazwyczaj proste i może być wykonywane przez podział kęp. Najlepszy czas na podział to wczesna wiosna, gdy rośliny zaczynają wypuszczać nowe pędy. Duże, rozrośnięte kępy można podzielić na mniejsze części za pomocą łopaty lub ostrego noża. Każda z części powinna mieć zdrowe korzenie i pąki. Tak przygotowane fragmenty można od razu posadzić w nowym miejscu lub w doniczkach, aby je ukorzenić. Niektóre trawy można rozmnażać również z nasion, ale proces ten jest zazwyczaj dłuższy i mniej przewidywalny, a uzyskane rośliny mogą nie być identyczne z rośliną mateczną.
Ochrona przed szkodnikami i chorobami zazwyczaj nie stanowi większego problemu w przypadku dobrze pielęgnowanych traw ozdobnych. Odpowiednie stanowisko, gleba i właściwe przycinanie to najlepsza profilaktyka. W przypadku wystąpienia problemów, np. mszyc na młodych pędach, można zastosować ekologiczne preparaty na bazie oleju neem lub mydła potasowego. Ważne jest, aby obserwować rośliny i reagować na pierwsze oznaki problemów.
Wszechstronność traw ozdobnych w aranżacji przestrzeni zewnętrznych
Wszechstronność traw ozdobnych sprawia, że są one niezwykle cennym elementem w projektowaniu różnorodnych przestrzeni zewnętrznych. Ich zdolność do adaptacji, różnorodność form i tekstur, a także piękno w każdej porze roku, otwierają szerokie pole do kreatywnych zastosowań. Od prywatnych ogrodów, przez parki miejskie, po przestrzenie komercyjne – trawy ozdobne potrafią nadać charakteru i elegancji każdej aranżacji. Ich naturalny, lekki wygląd doskonale wpisuje się w nowoczesne trendy projektowania krajobrazu, które coraz częściej stawiają na ekologię i harmonię z naturą.
Jednym z najpopularniejszych zastosowań traw ozdobnych jest tworzenie rabat, które stanowią serce wielu ogrodów. Mogą one być zaprojektowane w formie monochromatycznych kompozycji, gdzie dominują różne odcienie zieleni i niebieskiego, tworząc efekt spokoju i głębi. Alternatywnie, można postawić na wielobarwne rabaty, łącząc trawy z kwitnącymi bylinami o kontrastujących kolorach i formach. Trawy ozdobne świetnie komponują się z roślinami o dużych, płaskich kwiatach, jak jeżówki czy rudbekie, ale także z delikatnymi, ażurowymi kwiatostanami, jak przetaczniki czy werbeny.
Trawy ozdobne doskonale sprawdzają się również jako soliter, czyli pojedyncza, efektowna roślina, która stanowi centralny punkt kompozycji. Wysokie i okazałe gatunki, takie jak miskant olbrzymi (*Miscanthus giganteus*) czy pióropusznik olbrzymi (*Erianthus ravennae*), przyciągają uwagę swoją imponującą wielkością i majestatycznym pokrojem. Umieszczone w strategicznym miejscu, mogą stać się wizytówką ogrodu, podkreślając jego styl i charakter.
Kolejnym praktycznym zastosowaniem traw ozdobnych jest tworzenie żywopłotów i barier wizualnych. Gęsto rosnące gatunki, takie jak niektóre odmiany trzcinnika (*Calamagrostis*) czy miskanta (*Miscanthus*), mogą stworzyć naturalne, przepuszczające powietrze ogrodzenie, które zapewni prywatność i jednocześnie wprowadzi do ogrodu element naturalnego piękna. Taki żywopłot jest znacznie bardziej subtelny i estetyczny niż tradycyjne, zwarte żywopłoty, a dodatkowo oferuje zmienną fakturę i kolorystykę przez cały rok.
W przestrzeniach publicznych, takich jak parki, place miejskie czy tereny przy firmach, trawy ozdobne są coraz częściej wykorzystywane do tworzenia nowoczesnych, minimalistycznych kompozycji. Ich odporność na zanieczyszczenia i zmienne warunki atmosferyczne, a także stosunkowo niskie wymagania pielęgnacyjne, czynią je idealnym wyborem dla tych miejsc. Trawy ozdobne w donicach mogą być również wykorzystywane do dekoracji tarasów, balkonów i wejść do budynków, dodając im zieleni i elegancji.
Podsumowując, trawy ozdobne oferują niemal nieograniczone możliwości aranżacyjne. Ich piękno tkwi w prostocie, naturalności i dynamice, którą wprowadzają do przestrzeni. Od tworzenia efektownych rabat, przez wyznaczanie granic ogrodu, po akcentowanie ważnych punktów kompozycji – trawy ozdobne są roślinami, które warto włączyć do każdego projektu krajobrazowego. Ich zastosowanie pozwala na stworzenie ogrodów, które są nie tylko estetyczne, ale także funkcjonalne i przyjazne dla środowiska.
Zasady prawidłowego sadzenia traw ozdobnych w ogrodzie
Prawidłowe sadzenie traw ozdobnych jest kluczowe dla ich dalszego rozwoju i zapewnienia im optymalnych warunków do wzrostu. Przed przystąpieniem do sadzenia, należy dokładnie przygotować stanowisko. Trawy ozdobne, choć generalnie niewymagające, mają swoje preferencje dotyczące gleby i nasłonecznienia. Większość gatunków preferuje glebę przepuszczalną, lekką i umiarkowanie żyzną. Jeśli gleba w Twoim ogrodzie jest ciężka i gliniasta, warto ją rozluźnić, dodając piasku lub kompostu. W przypadku gleby bardzo piaszczystej, należy wzbogacić ją w materię organiczną, która pomoże zatrzymać wilgoć.
Ważne jest również, aby dobrać odpowiednie stanowisko pod względem nasłonecznienia. Większość traw ozdobnych najlepiej rośnie na pełnym słońcu, co sprzyja obfitemu kwitnieniu i intensywnemu wybarwieniu liści. Niektóre gatunki, jak np. *Hakonechloa macra* czy niektóre odmiany turzyc (*Carex*), dobrze czują się w półcieniu lub cieniu, szczególnie w gorące, letnie dni, gdzie pełne słońce może powodować poparzenia liści. Zawsze warto sprawdzić wymagania konkretnego gatunku.
Przed posadzeniem, należy dokładnie obejrzeć bryłę korzeniową rośliny. Jeśli korzenie są zbite i tworzą zwartą masę, warto je lekko rozluźnić palcami lub delikatnie naciąć w kilku miejscach. Zapobiegnie to zjawisku zawijania się korzeni i ułatwi im rozrastanie się w nowym podłożu. Następnie wykop dołek dwukrotnie większy od bryły korzeniowej. W dnie dołka można zastosować niewielką ilość kompostu lub dobrze przekompostowanego obornika, aby zapewnić roślinie startowe składniki odżywcze.
Podczas sadzenia, należy umieścić roślinę w dołku w taki sposób, aby górna część bryły korzeniowej znajdowała się na tym samym poziomie co otaczająca gleba. Zbyt głębokie lub zbyt płytkie posadzenie może negatywnie wpłynąć na rozwój rośliny. Po umieszczeniu rośliny w dołku, należy zasypać go ziemią, lekko ją ugniatając, aby usunąć puste przestrzenie powietrzne. Po posadzeniu, roślinę należy obficie podlać, aby zapewnić odpowiednie nawodnienie i ułatwić ukorzenienie.
Odległość między sadzonymi trawami zależy od ich docelowej wielkości. Wysokie gatunki, takie jak miskanty, wymagają więcej przestrzeni, aby swobodnie się rozrastać. Niskie, gęste trawy, jak kostrzewy, można sadzić gęściej, tworząc efektowne kobierce. Zazwyczaj zaleca się, aby odległość między roślinami odpowiadała ich przewidywanej szerokości w wieku dojrzałym. Pamiętaj, że trawy ozdobne rosną, więc warto dać im trochę przestrzeni na rozwój.
Po posadzeniu, warto zastosować warstwę ściółki, np. z kory sosnowej, zrębków drzewnych lub żwiru. Ściółka pomaga utrzymać wilgoć w glebie, ogranicza wzrost chwastów i chroni korzenie przed wahaniami temperatury. Jest to szczególnie ważne w pierwszym roku po posadzeniu, kiedy rośliny dopiero się aklimatyzują i ukorzeniają. Regularne uzupełnianie ściółki zapewnia optymalne warunki dla rozwoju traw ozdobnych.
Sezonowe przemiany w ogrodzie z trawami: piękno przez cały rok
Jedną z największych zalet ogrodów z trawami ozdobnymi jest ich niezwykła zmienność i piękno, które prezentują przez cały rok. Trawy te oferują różnorodność wizualną, która zmienia się wraz z porami roku, od soczystej zieleni wiosną i latem, po złote i brązowe odcienie jesienią i zimą. Zrozumienie tych sezonowych przemian pozwala na pełne docenienie ich uroku i odpowiednie zaplanowanie kompozycji.
Wiosną, gdy tylko ziemia rozmarznie, stare, zeschnięte pędy traw ozdobnych przycina się nisko, tuż nad ziemią. Po tym zabiegu, wkrótce pojawiają się nowe, soczysto zielone przyrosty, które szybko tworzą gęste kępy. Wiosna to czas dynamicznego wzrostu, a młode liście traw ozdobnych dodają ogrodowi świeżości i lekkości. Wiele gatunków, takich jak niektóre odmiany miskantów czy rozplenic, zaczyna wtedy wypuszczać pierwsze, jeszcze nie w pełni rozwinięte kwiatostany, które dodają subtelnego uroku.
Lato to okres pełnego rozkwitu traw ozdobnych. Liście osiągają swoją pełną barwę i wysokość, a kwiatostany stają się bardziej okazałe i dekoracyjne. Puszyste pióropusze miskantów, eleganckie kłosy rozplenic czy delikatne wachlarze ostnic tworzą dynamiczne formy, które poruszają się na wietrze, wprowadzając do ogrodu ruch i lekkość. W tym okresie trawy ozdobne najlepiej prezentują się w połączeniu z innymi kwitnącymi bylinami, tworząc barwne i teksturalne kompozycje.
Jesień jest czasem, gdy trawy ozdobne ukazują swoje najbardziej spektakularne oblicze. Liście wielu gatunków przebarwiają się na złote, miedziane, czerwone i brązowe odcienie, tworząc ciepłe, malownicze kompozycje. Kwiatostany, które często rozwijają się pod koniec lata, osiągają wtedy pełnię swojej urody, dodając ogrodowi elegancji i wyrafinowania. Zaschnięte kwiatostany traw ozdobnych, często zroszone rosy lub szronem, tworzą niezwykłe, geometryczne formy, które zachwycają swoim pięknem.
Zima to kolejny okres, w którym ogrody z trawami ozdobnymi prezentują swoje unikalne piękno. Mimo mrozów i śniegu, zasuszone pędy i kwiatostany traw ozdobnych utrzymują swoją formę, tworząc architektoniczne rzeźby na tle białego krajobrazu. Ich delikatne, pastelowe barwy dodają ogrodowi subtelnego uroku i struktury, zapobiegając poczuciu pustki. Warto pozostawić zaschnięte trawy na zimę, doceniając ich zimową dekoracyjność, a dopiero wczesną wiosną je przyciąć.
Planując ogród z trawami ozdobnymi, warto uwzględnić te sezonowe przemiany. Wybierając gatunki o różnym czasie kwitnienia i barwie liści, można stworzyć kompozycję, która będzie atrakcyjna przez cały rok. Trawy ozdobne to rośliny, które nie tylko ozdabiają, ale także edukują, ucząc nas doceniać piękno w każdej porze roku i w każdej fazie rozwoju. Ich naturalna elegancja i zmienność sprawiają, że każdy ogród z ich udziałem staje się żywym dziełem sztuki.
O autorze
